KAYSERİ

MİLATTAN ÖNCE: Kayseri ve civarından elde edilen buluntular bölgede Neolitik (yeni taş) devir iskânına işaret etmektedir. Kayseri'nin 22 km. kuzey doğusunda yer alan Kültepe (Kanis-Karum) Kayseri ovasının en büyük höyüklerinden biridir. Burada     1948 yılından itibaren sistemli bir şekilde Prof.Dr.Tahsin Özgüç başkanlığında yapılan kazılar neticesinde bol miktarda çivi yazılı tabletler, seramik buluntular, mimari kalıntılar ele geçmiştir. Kültepe, M.Ö.IV. bin yıldan, yani Kalkolitik çağlardan başlayarak Roma devri sonuna kadar devamlı olarak yerleşme görmüştür. Geniş binalar, tek vücutlu fakat çok başlı, yassı idoller, çıplak heykeller ve özellikle boyalı seramigi ile Kültepe'nin Eski Tunç devrinde, Anadolu'nun en önemli şehirlerinden biri olduğu ortaya çıkmıştır.

Kültepe Höyüğü'nde yapılan kazılarda;

A- Eski Tunç Devri (M.Ö.: 2500-2000)

B- Tarih Çağları (M.Ö.: 2000-650)

1) Asur Ticaret Kolonileri Çagı (M.Ö.: 2000-1100)

2) Hitit Çagı (M.Ö.: 1800-1200)

3) Geç Hitit (M.Ö.: 1200-700)

4) Frig Çagi (M.Ö.: 800-650) ni ihtiva eden katlar ele geçmistir.

Asur Ticaret Kolonileri Çagı'nda ticaret hayatı gelişen Kültepe'nin, daha sonra Hititlerin eline geçtigi, M.Ö.XIII. yüzyılda da Kaskaların saldırısına ugradıgı bilinir. M.Ö.900'de Tabal Krallıgı'nın kuruldugu yer ve M.Ö.XII-IX. yüzyıllar arasında iskân görmeye basladıgı tahmin edilen bugünkü Kayseri'nin merkezi olan Mazaka bu krallığın önemli bir şehridir. Tabal Kralligi'nin yikilmasi ile bölge Kilikya, Med, Pers yönetimine girmistir.Perslerin Lidyalilar yenmesiyle birlikte M.Ö. 550'de bütün Anadolu ve Mazaka da Pers hakimiyetine girmis ve Kapadokya'nin büyük satrapliginin merkezi yapilmistir. Makedonyali Iskender yönetiminden sonra yörede kurulan Kapadokya Kralligi döneminde adi Eusebeia olarak degistirilmistir. Kapadokya'nin Roma'ya baglanmasindan sonra Imparator Augustus zamaninda ona izâfeten Caesarea (Kaisarea) olarak adlandirilmistir (M.O.1. yüzyil). M.S. III. yüzyilda Sasanilerin saldirisina ugrayan Kayseri, çesitli dönemler geçirmistir. Bu sirada Kayseri'nin nufusunun 400.000 civarinda oldugu ileri sürülmektedir.

MILATTAN SONRA: Kayseri, IV. yüzyilda tamamen Hristiyanlasmis bir sehir olmustur. Theodosius'un Roma anitlarini tahrip ettirmesi yüzünden büyük zarar görmüstür. Fakat Justinianus zamaninda (VI. yüzyil) sehir tekrar büyük imar görmüs, Roma dönemi surlari daraltilarak yeni surlarla çevrilmistir.

Kayseri, Bizanslilarin elinde iken VII. yüzyildan itibaren kisa sürelerle (690-725 yillarinda) Arap kumandanlari tarafindan zaptedilmistir. 1071 Malazgirt Zaferi'nden sonra Selçuklulara tâbi Danismentliler tarafindan fethedilen sehir 1127 yilinda Danismentlilerden Emir Melik Mehmet Gazi'nin eline geçmis, oglu Melik Mehmet zamaninda ise beyligin baskenti olmustur. 1169 yilindan itibaren Anadolu Selçuklulari, Kayseri ve civarindaki bütün kaleleri alarak buralari Selçuklu Devleti'ne dahil etmistir.

Bundan sonra Kayseri 1243 yilinda Mogol istilasina ugramis, 1335 yilina kadar önceleri kismen Selçuklulara tâbi olmakla birlikte esasen Mogol-Ilhanli hakimiyetinde kalmistir. Mogollar bu tarihler arasinda Anadolu halkini inim inim inletmis ve büyük katliamlar yapmislardir. Sehir 1330'Iu yillardan itibaren Eretna Beyligi'nin önemli merkezlerinden biri olmus, bundan sonra da sirasiyla Kadi Burhaneddin, Karamanogullari, Dulkadirogullari arasinda birçok defa el degistirmistir.

OSMANLI DÖNEMI: Nihayet 1463 yilinda Fatih Sultan Mehmet sehri Karamanogullari'ndan alarak Osmanlilara baglamistir. Osmanlilar zamaninda Kayseri, 1511'de Sahkulu ve Celali isyanlari, 16. yy. sonrasi Karayazici isyani, 1624'te de Abaza Mehmet Pasa isyani gibi önemli siyasi olaylara sahne olmustur.

18. yüzyilda ise, devletin sikintilarindan faydalanarak hanedan ailelerinin ortaya çikmasi, eskiyanin artmasi sehrin sosyal ve ticart hayatini etkileyen en önemli olaylardir. Bu arada, sehir 1717 ve 1835 yillarinda iki büyük zelzele geçirmis, harap olmustur. Kayseri, XIX. yüzyil sonlarinda Ankara vilayetine bagli Kayseri Sancagi'nin merkezi olmustur.

Kurtulus Savasi sirasinda Develi'nin Bakirdag bucagi bir süre Fransiz isgali altinda kalmistir. Yunanlilarin Haymana'ya kadar ilerlemesi üzerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM),  24 Temmuz 1921'de hükümet merkezinin Kayseri'ye tasinmasina ve Ankara halkinin da Kayseri'ye göç etmesine karar vermistir. Kayseri'deki lise binasi TBMM toplantilari için hazir duruma getirilmistir.

Kayseri bagimsiz sancak merkezi iken; 1924 Anayasasi ile vilâyet yapilmis, Cumhuriyet'in ilk yillarinda 39.500 nüfuslu, harap, küçülmüs, fakirlesmis bir sehir halini almistir. 1927 yilinda demiryolu hattinin sehre ulasmasi ile ulasimda büyük bir gelisme olmustur. Kayseri Tayyare Fabrikasi ile 1935'te Sümerbank Bez Fabrikasi'nin kurulusu, Kayseri'yi bir sanayi sehri yapmistir. Daha sonra 1950'li yillarda sehirde büyük bir imar faaliyeti yapilmis, Türkiye'de ilk defa "Sanayi Sitesi" , birçok özel fabrika ve Kayseri Seker Fabrikasi açilmistir. Kayseri bugün Orta Anadolu'nun sanayi ve ticaret merkezi olma gururunu tasirken, kültür ve turizm yönünden de büyük atilimlar içindedir.

Kayseri Kamber derneği ve ÖZCAN inşaatın katkılarıyla hazırlanmıştır.

Kaynaklar:kay-net        

Sayfamız şu anda yapım asamasındadır.bu sayfa gecici olarak hizmet vermektedir.

                                                                                                                                                    Web desing M.Serdar ÖZCAN